مىباشد و دو انگشت از سطح ايوان بالاتر است . ايرانيان ايوانهاى دور كاروانسراها را مهتابى مىنامند كه به معنى جلوه‌گاه ماه است ؛ چون هشت ماه از طول سال از خنكى و لطافت هواى آنها استفاده مىكنند ، و روزهاى گرم در سايهء آسمانهء آنها مىآسايند . جز اينها در جلو هر حجره جايى به عرض خود حجره و طول نيم آن و پوشيده از طاق وجود دارد . اتاقهاى طبقهء بالا داراى يك ايوان و يك پيشخان مىباشند ، و هميشه مسافران و بازرگانانى كه زن همراه دارند در اين حجره‌ها توقف مىكنند ؛ و اتاقهاى طبقهء زير را به انبار اختصاص مىدهند . در پشت كاروانسرا نيز انبارهايى وجود دارد . در وسط صحن كاروانسرا كه كاملا سنگفرش شده حوض بزرگى با فواره ، و يكى دو چاه مشاهده مىشود . نقشه كلى تمام كاروانسراهاى اصفهان كه همه با سنگ و آجر ساخته شده تقريبا مشابه يكديگر است ؛ جز اين‌كه در بعض آنها به جاى حوض ميان صحن تخت بزرگى به بلندى چهار يا پنج پا ساخته شده است . حجره‌ها كه وسيله ديوارهايى به پهناى سه پا از هم جدا شده‌اند هر كدام كفش كن يا سرسرايى به پهناى تقريبى هشت پا دارد كه يك بخارى در كنار ديوار انتهاى آن ساخته شده است . هر اتاق درى جداگانه دارد كه بيشتر آنها سست و نامرغوب است ؛ اما هيچيك از حجرات پنجره ندارد ، و نور فقط از درگاه به درون مىتابد از اين رو سكونت در اين حجره‌ها مطلوب و دلخواه نيست . در سراسر پشت كاروانسرا اصطبل ساخته شده ، و در بعضى از آنها جاى مخصوص براى اقامت ستوربانان پرداخته شده كه به قدر چهار پا از سطح زمين بالاتر است ، و در آنها جابه‌جا اجاقهايى براى غذا پختن آنان تعبيه شده است . معمولا در اين كاروانسراهاى بزرگ فقط بازرگانان فرود مىآيند و بار مىگشايند . زمانى كه من در اصفهان اقامت داشتم كاروانسرايى كه شرح و وصفش را آوردم و هر سال افزون بر شانزده هزار ليور درآمد داشت از آن دختر عموى شاه فقيد بود . اسم اين كاروانسرا كاروانسراى مقصود عطار است . دكان عطارى وى رو به روى اين كاروانسرا بوده و آن را در زمان پادشاهى شاه عباس بزرگ ساخته است . وقتى كه شاه عباس بزرگ پايتختش را به اصفهان منتقل ، و تصميم كرد اين شهر را بزرگ و خوش منظر كند نه تنها به درباريان و بزرگان توصيه كرد هر كدام يك يا چند عمارت باشكوه و وسيع و مجلل بسازند بلكه كليه دولتمندان را تشويق كرد كه